Duurzaam ruimtegebruik als pijler bij ‘nieuwe RO’
Ruimtelijke ordening springlevend en opnieuw vormgegeven

| 25 maart 2015

Ruimtelijke ordening is in Noord-Holland springlevend, maar heeft een andere invulling gekregen. Met het lijvige boekwerk Maak Plaats! is de koers 1,5 jaar geleden uitgezet. Het beleid is uitermate eenvoudig, helder en kernachtig vervat in een tiental uitgangspunten op slechts een paar A4-tjes: Noord-Holland zet krachtig in op verstedelijking binnen het bestaand stedelijk gebied in combinatie met verdichting en intensiever gebruik van OV-knooppunten. Je zou dit de ‘De nieuwe ruimtelijke ordening’ kunnen noemen.

De regio Warmenhuizen-Enkhuizen in de kop van Noord-Holland is wereldleider in zaadveredeling. Beeld Syngenta Enkhuizen

De regio Warmenhuizen-Enkhuizen in de kop van Noord-Holland is wereldleider in zaadveredeling. Beeld Syngenta Enkhuizen

Net als de andere provincies staat Noord-Holland de komende jaren voor de uitdaging de veranderde rol in de ruimtelijke ordening verder vorm te geven. De ruimtelijke ordening van de provincie Noord-Holland wordt geschraagd door drie pijlers: ruimtelijke kwaliteit, duurzaam ruimtegebruik en klimaatbestendigheid. Deze pijlers zijn opgebouwd uit twaalf ruimtelijke belangen. De ruimtelijke belangen werken via de provinciale ruimtelijke verordening (PRV) door naar de gemeenten. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om het bouwen en intensiveren van het bestaand stedelijk gebied, de bescherming van Natuurnetwerk Nederland (EHS), het behouden en ontwikkeling van cultuurhistorisch erfgoed, zoals de Stelling van Amsterdam, het intergemeentelijk afstemmen van nieuwe detailhandel en het mogelijk maken van transformatie van agrarische bedrijven.

De ‘nieuwe ruimtelijke ordening’ komt ook tot uitdrukking in de verschillende wijzen van samenwerking, zoals geïllustreerd in de kaders. Samenwerking met regio’s, gemeenten en initiatiefnemers is de sleutel om tot een succesvolle uitvoering van projecten te komen en vorm te geven aan de ruimtelijke inrichting van de provincie.

Seed Valley: samen kansen grijpen
Je staat er niet dagelijks bij stil, maar voor de tomaat, sla of broccoli die je vandaag eet, is wellicht vijf jaar geleden de kiem gelegd in een van de 40 zaadveredelingsbedrijven van Seed Valley. Dit cluster van zaadveredelingsbedrijven in de Kop van Noord-Holland, gelegen in de zone Warmenhuizen – Enkhuizen is een wereldleider.

De Provincie Noord-Holland onderkent de importantie van deze bedrijfstak en zorgt voor optimale vestigingsvoorwaarden in de zone Warmenhuizen – Enkhuizen. De provincie heeft actief bijgedragen aan de gerealiseerde uitbreidingen. In de afgelopen drie jaar vonden grootschalige uitbreidingen plaats van 60 ha. Dat is hetzelfde oppervlak, dat in geheel Noord-Holland in die zelfde periode voor bedrijfsontwikkeling is uitgegeven.

 

Maak Plaats! een concept voor duurzame verstedelijking

Impressie Zaancorridor Beeld Provincie Noord-Holland, ontwerp Alfons Hooikaas

Impressie Zaancorridor. Beeld Provincie Noord-Holland, ontwerp Alfons Hooikaas

De bevolking van de Metropoolregio Amsterdam blijft groeien. Hiervoor moeten de komende decennia naar schatting 300.000 nieuwe woningen worden gebouwd, waarvan 240.000 in Noord-Holland. De provincie Noord-Holland zet in op een uitstekend leefklimaat voor inwoners en een uniek vestigingsklimaat in de internationale top. Met compacte, goed bereikbare steden en dorpen die elkaar aanvullen en daartussen groene ruimte. Dit vraagt om een geïntegreerde aanpak van wonen, werken, voorzieningen en recreatie, waarbij het landschap open blijft. De provincie kiest daarom voor ontwikkeling rond OV-knooppunten. In jargon: verhoging van de plaatswaarde. Dit concept van stedelijke ontwikkeling geldt voor de gehele provincie. Daarin liggen acht spoorcorridors. De Zaancorridor, de spoorlijn Amsterdam-Heerhugowaard, is aangewezen als pilotproject. De provincie, de gemeenten, de NS en ProRail gaan hiermee dit jaar aan de slag.

 

Regiotafels: in gesprek met de regio
Noord-Holland gaat meer dan voor heen het gesprek met de regio aan door middel van zogenaamde regiotafels. Doel is vooral de bovengemeentelijke problemen aan te pakken en ontwikkelingen op elkaar af te stemmen. Dat gebeurt op diverse fronten: in de Metropoolregio Amsterdam (MRA), in de OV-corridors, maar ook in regio’s als West-Friesland of Kop van Noord-Holland. De individuele gemeentelijke benadering zal meer naar de achtergrond gaan.

De ruimtelijke effecten van de energietransitie in kaart brengen

De MRA behoort samen de metropoolregio’s Rotterdam – Den Haag en Eindhoven tot de grote motoren van arbeid en welvaart van de Nederlandse economie. Die motoren zullen ook in de toekomst op volle kracht moeten blijven draaien. De MRA is daarom een traject begonnen met de vraag of het uit 2007 daterende Ontwikkelingsbeeld moet worden herzien. Voor verschillende onderwerpen zijn verkenningen uitgevoerd, heeft een ‘zomeratelier’ plaatsgevonden en zijn op diverse plaatsen in de MRA consultaties geweest met stakeholders. Het eventueel herziene Ontwikkelingsbeeld kan als bouwsteen dienen voor de provinciale Omgevingsvisie.

De Provincie Noord-Holland en MRA zitten op één lijn en zetten zich in voor de realisering van een duurzaam, klimaatbestendig, internationaal vestigingsmilieu. Het programma OV-knooppunten krijgt verder vorm, wat moet leiden tot programmatische afstemming op corridorniveau en gebundelde en gerichte investeringen op knooppuntniveau.

Circulaire economie en energietransitie: ruimte geven voor experimenten.
Het energieverbruik per vierkante kilometer is in Noord-Holland relatief hoog. Het aandeel in het nationaal energieverbruik is 13% en het aandeel in het landoppervlak is 8%. Alle aanleiding om een verkenning uit te voeren naar de ruimtelijk-economisch effecten van de energietransitie. Daarmee kunnen na de verkiezingen kaders worden opgesteld en afspraken gemaakt over de inpasbaarheid van hernieuwbare energie in Noord-Holland.

Provincie zet meer in op regio’s

Op het gebied van de circulaire economie krijgen op een aantal locaties initiatiefnemers de ruimte om te experimenteren met de toepassing van het concept circulaire economie, zoals bij de Zaanse Schakel (stedelijke transitie aan de ZaanIJ-oevers) en de logistieke Westas, een gebied vanaf de Havens Amsterdam via Schiphol naar de Veiling Aalsmeer. Daar bestaat een breed draagvlak om aan de slag te gaan.

Waterrobuust inrichten, een gezamenlijke opgave

Een groot deel van de provincie Noord-Holland ligt beneden NAP. Overstromingsrisico is er vooral vanuit het IJssel- en Markermeer, de Waddenzee en via de Lek vanuit de Amstel en de Vecht (voor Amsterdam). De kans op een overstroming is klein, maar wanneer niets aan gevolgenbeperking wordt gedaan, kunnen bij een overstroming (veel) slachtoffers vallen en kan (veel) economische schade ontstaan.

Dijken kun je niet eeuwig blijven verhogen

Heel Noord-Holland moet in 2050 conform de afspraken in het kader van het Deltaprogramma waterrobuust zijn ingericht. Dijken kun je niet eeuwig blijven verhogen. Doel is om met een slimme ruimtelijke inrichting en een parate calamiteitenorganisatie de gevolgen van een overstroming zo klein mogelijk te houden. Gevolgenbeperking dus, naast preventie. Gemeenten, provincies en waterschappen staan aan de lat voor het waterrobuust inrichten van overstromingsgevoelige gebieden.

 

Batterij aan den Sloterdijk, aan de Geniedijk in Haarlemmermeer maakt in de toekomst deel uit van het Geniepark. Beeld Paul Veldhuis

Fort Vijfhuizen. Beeld Paul Veldhuis

De kracht van drie werelderfgoederen: behoud door ontwikkeling

Binnen een straal van 20 kilometer – gemeten vanaf de Dam in Amsterdam – liggen drie UNESCO-werelderfgoederen bezit: de Grachtengordel, De Beemster en de Stelling van Amsterdam. De drie ‘publieke werken’ benadrukken de naam en faam van de Metropoolregio Amsterdam als economisch, maatschappelijk en cultureel centrum door de eeuwen heen.

De drie erfgoederen vormen een enorm toeristisch en recreatief potentieel. Reden voor de gemeenten Amsterdam en De Beemster en de provincie Noord-Holland om de promotie van deze verborgen kracht te intensiveren. Voorbeeld hiervan is de fietsgids Een gouden driehoek.

Het volledige artikel is te lezen in ROm 3, 2015

Neem een abonnement op ROm
of bestel het nummmer (t.w.v. € 24,00) via info@romagazine.nl

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *