Gedeputeerde Bart Krol over wisselende rollen
Voor elke opgave een aanpak op maat

| 18 maart 2015

In Utrecht weten ze wat ze willen bereiken op het gebied van ruimtelijk ordening, en in de werkwijze zijn ze pragmatisch. ‘Met oog voor de sterke kanten van onze partners en van onszelf. En gebaseerd op vertrouwen in elkaar en het besef van gelijkwaardigheid’, aldus gedeputeerde Bart Krol (ruimtelijke ontwikkeling en landelijk gebied, CDA). Dat leidt tot een grote bandbreedte in de aanpak, van een experimenterende of faciliterende houding tot het opstellen van inpassingsplannen voor kantoren en provinciale wegen. ‘Altijd gericht op het beste resultaat.’

Nieuwe gebruikers nemen bezit van de oude luchtmachtbasis. Beeld Provincie Utrecht

Nieuwe gebruikers nemen bezit van de oude luchtmachtbasis. Beeld Provincie Utrecht

Uit recent onderzoek van het CBS blijkt binnen de provincie Utrecht het vertrouwen in elkaar en de maatschappij het grootst. ‘Dit verbaast mij niets’, zegt Bart Krol. ‘We bevinden ons met velen in een relatief klein gebied. De dynamiek is groot. Met de centrale ligging in het land is Utrecht de schakelzone tussen de grootstedelijke drukte van het westen en de rust en ruimte in het oosten. Onlangs is Utrecht door de Europese Commissie nog bestempeld als de meest competitieve regio van Europa. Dit onder meer door de rijke schakering van woon-, werk- en natuurgebieden op korte afstand van elkaar. Het stedelijke vestigingsmilieu en de diversiteit aan aantrekkelijke beleefbare landschappen maken de regio uniek.’

Natuurlijk spanning
Tussen de economische dynamiek aan de ene kant en de grote rijkdom aan landschappen en cultureel erfgoed aan de andere kant zit een natuurlijke spanning. ‘Iedereen in het Utrechtse weet dat,’ beaamt Krol. ‘Ook weten alle partners dat we hier alleen verantwoord mee omgaan als we dezelfde kant op werken. Dit betekent samenwerken met korte lijnen, ieder vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid en sterke kanten. In de netwerksamenleving moet je traditionele hiërarchische verhoudingen opzij durven zetten. Alleen op basis van gelijkwaardigheid van alle betrokkenen worden resultaten bereikt en lossen we ruimtelijke vraagstukken met elkaar op’, licht de gedeputeerde toe. ‘We maken gewoon goede afspraken hoe we samen onze doelen gaan bereiken.‘

Projectenkaart Hart van de Heuvelrug. Met zeventien regiopartners werkt de provincie aan een complex gebiedsontwikkelingsproces. Beeld Provincie Utrecht

Projectenkaart Hart van de Heuvelrug. Met zeventien regiopartners werkt de provincie aan een complex gebiedsontwikkelingsproces. Beeld Provincie Utrecht

Gedeputeerde Krol: ‘In de netwerksamenleving moet je traditionele hiërarchische verhoudingen opzij durven zetten.’

De provincie heeft haar doelen geformuleerd voor Utrecht TOPregio, krachtige steden en dorpen, vitaal landelijk gebied en bereikbaar Utrecht. De echte uitdaging zit hem in de realisatie, het daadwerkelijk dingen voor elkaar krijgen. Elke opgave verdient daarbij een aanpak op maat, benadrukt Krol. ‘We werken niet met een dogmatische benadering van: zo moet het. Elke opgave is verschillend, met andere partners en eigen energie die nodig is om successen te boeken. Zo krijgt ieder traject een eigen route. Hier zijn veel uiteenlopende voorbeelden van.’

Aangepaste routes
In het programma Hart van de Heuvelrug werkt de provincie met zeventien regiopartners aan een complex gebiedsontwikkelingsproces. Gedeputeerde Krol: ‘Alleen door in goede balans woongebieden of bedrijventerreinen te realiseren en op plekken nieuwe natuur te maken, kon het versnipperde gebied de toekomst aan. Het recent geopende Park Vliegbasis Soesterberg is een goed voorbeeld van hoe we na een lang en ingewikkeld proces van praten en onderhandelen prachtige projecten weten te realiseren.’

‘Alleen op basis van gelijkwaardigheid van alle betrokkenen bereiken we resultaat’

Een ander voorbeeld van zo’n aangepaste route is te zien bij het experimenteergebied Eiland van Schalkwijk. ‘Waar we bij Hart van de Heuvelrug een trekkersrol hadden, doen we hier als provincie juist een stap terug’ legt Bart Krol uit. ‘We stellen veel minder regels aan de gemeente (Houten, red.), het hoogheemraadschap en overige initiatiefnemers. We nodigen partijen in het gebied uit met initiatieven te komen en geven ruimte om zelf te bouwen aan de toekomst. Uit een recente evaluatie blijkt dat deze nieuwe manier van werken effect sorteert.’

Kantoorlocaties: plancapaciteit schrappen en panden hergebruiken

De provincie Utrecht nam in 2012 alle kantorenlocaties onder de loep. Conclusie: er staat ongeveer 1 miljoen vierkante meter kantoorruimte leeg en bestemmingsplannen bieden nog ruimte voor ruim 1,5 miljoen vierkante meter nieuwbouw. De verwachte vraag naar kantoormeters zal in de toekomst eerder afnemen dan toenemen. Dat vraagt om aanpakken van de leegstand en het beperken van de nieuwbouwmogelijkheden van kantoren. De provincie pakt beide op.

In de provincie Utrechter staat ongeveer 1 miljoen vierkante meter kantoorruimte leeg en bestemmingsplannen bieden nog ruimte voor ruim 1,5 miljoen vierkante meter nieuwbouw. Beeld Johan Hanko JH projectfotografie

In de provincie Utrechter staat ongeveer 1 miljoen vierkante meter kantoorruimte leeg en bestemmingsplannen bieden nog ruimte voor ruim 1,5 miljoen vierkante meter nieuwbouw. Beeld Johan Hanko JH projectfotografie

Het beperken van de nieuwbouwmogelijkheden regelt de provincie als regisseur via inpassingsplannen. Vanuit een faciliterende rol helpt de provincie eigenaren, gebruikers en gemeenten bij het zoeken en regelen van een andere bestemming.

In februari 2014 besloot de provincie de regie te nemen in de noodzakelijke reductie van de in bestemmingsplannen vastgelegde plancapaciteit. Dit besluit was een vervolg op de vaststelling van de Provinciale Ruimtelijke Structuurvisie en Verordening een jaar eerder, die het toevoegen van nieuwe plancapaciteit al grotendeels beperkte. De provincie pakte deze rol omdat zij verwachtte dat gemeenten veelal niet erg enthousiast zijn het mes in grondposities te zetten die zij veelal zelf hebben ingenomen. Vanwege de financiële gevolgen en omdat gemeenten elkaar beconcurreren als vestigingsplaats voor bedrijven en daarvoor afzonderlijk van elkaar ruimte willen bieden. De markt daarentegen doet juist een appel op de overheid om streng te zijn: geef duidelijkheid en beperk de nieuwbouwmogelijkheden zodat investeringen in bestaande kantoorgebouwen en locaties weer rendabel worden en nog meer leegstand wordt voorkomen.

Inpassingsplannen
Voor de reductie van de planologische overcapaciteit aan kantoorbestemmingen stelt de provincie inpassingsplannen vast. Een dergelijke interventie vanuit de provincie ligt voor de hand omdat een goede ruimtelijke ordening in het geding is. Bovendien is er een provinciaal belang vanwege het gemeentegrensoverstijgende karakter van deze problematiek.

Bied duidelijkheid en beperk nieuwbouwmogelijkheden

Met het vaststellen van provinciale inpassingsplannen wordt in één keer op alle locaties duidelijkheid geboden en is de noodzakelijke reductie planologisch geborgd. Hiermee neemt de provincie het risico op planschadeclaims als gevolg van het reduceren van plancapaciteit voor haar rekening. De provincie doet er daarom alles aan om het risico op planschade zo klein mogelijk te houden. Met de terinzagelegging van de Thematische Structuurvisie Kantoren in november 2014 is de planreductie met behulp van inpassingsplannen in 2017 tijdig en concreet voorzienbaar gemaakt.

In de praktijk
Dit jaar vindt er een nieuw kantorenonderzoek plaats. Hieruit moet blijken hoe groot de actuele overcapaciteit op de verschillende locaties is en dan kan bepaald worden waar daadwerkelijk reductie plaats moet vinden. Hoewel de meeste gemeenten inmiddels overtuigd zijn van de noodzaak om de nieuwbouw te beperken, hebben sommige gemeenten moeite met de toepassing van dit instrument. De provincie blijft bij de voorbereiding van inpassingsplannen overleggen met gemeenten en andere belanghebbenden. Een goede ruimtelijke ordening staat hierbij centraal.

Naast dit regulerende spoor kent de provinciale aanpak van de kantorenleegstand een faciliterend spoor. De provincie staat gemeenten en initiatiefnemers actief bij in de herontwikkeling, herbestemming en transformatie van leegstaande kantoorgebouwen en gebieden waar de ruimtelijke kwaliteit onder druk staat. Zo hebben de gemeenten Nieuwegein en Utrecht mede met hulp van de provincie al enkele kantoorgebouwen succesvol getransformeerd.

Het volledige dossier van Utrecht staat in ROmagazine 3 maart 2015

Neem een abonnement op ROm
of bestel het nummmer (t.w.v. € 24,00) via info@romagazine.nl

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *